سفارش تبلیغ
صبا

عید ولایت درقرآن

عید ولایت در قرآن

آیة‏الله جوادی آملی

برترین نعمت معنوی

در سراسر جهان هستی همه نعمت‏های مادی و معنوی از سوی خدای سبحان است: «و ما بکم من نعمة فمن اللّه»1؛ نعمتهایی که انسانهای عادی هرگز توان شمارش آن را ندارند: «و إن تعدّوا نعمة اللّه لا تحصوها».2 خدای سبحان در قرآن کریم گاهی از نعمتهای مادی و روزیهای ظاهری، مانند آسمان، زمین، آفتاب و ماه یاد می‏کند و گاهی از نعمتهای معنوی و باطنی؛ چنانکه به عیسای مسیح می‏فرماید:

إذ قال الله یا عیسی ابن مریم اذکر نعمتی علیک و علی والدتک إذ أیّدتک بروح القدس تکلّم الناس فی المهد و کهلاً و إذ علّمتک الکتاب و الحکمة و التوریة و الإنجیل و إذ تخلق من الطّین کهیئة الطّیر بإذنی فتنفخ فیها فتکون طیرا بإذنی و تبرئ الأکمه و الابرص بإذنی و إذ تخرج الموتی باذنی.3 به یاد نعمتهایی باش که به تو و مادرت مریم دادم، آنگاه که تو را به روح القدس تأیید کردم که در گهواره و نیز در میانسالی با مردم سخن گفتی و آنگاه که تو را کتاب و حکمت و تورات و انجیل آموختم و آنگاه که به اذن من از گلِ به شکل پرنده می‏ساختی، پس در آن می‏دمیدی و به اذن من پرنده‏ای می‏شد و کور مادرزاد و پیس را به اذن من شفا می‏دادی و آنگاه که مردگان را به اذن من [زنده از قبر [بیرون می‏آوردی.

درباره بنی اسرائیل نیز نعمتهایی محدود را یادآوری کرده، می‏فرماید:

یا بنی اسرائیل اذکروا نعمتی التی أنعمت علیکم.4 ای بنی‏اسرائیل، به یاد نعمتهایی باشید که به شما ارزانی داشتم.

نعمتهای معنوی مراتب و درجاتی دارد و در میان آنها برترین نعمت، رسالت و امامت است. از این رو در قرآن کریم از هر دو نعمت به «منت» (نعمت سنگین و توان فرسایی که حمل و هضم آن دشوار باشد، نه منت زبانی) تعبیر می‏کند، درباره رسالت و بعثت پیامبران می‏فرماید:

لقد منّ اللّه علی المؤمنین إذ بعث فیهم رسولاً من أنفسهم.5 و درباره امامت نیز می‏فرماید:

و نرید أن نمنّ علی الّذین استضعفوا فی الأرض و نجعلهم ائمّة و نجعلهم الوارثین.6 زیرا پیامبر و امام تأمین کنندگان سعادت ابدی انسان هستند.

فرشتگان با همه قداست و شرافتی که دارند، تنها می‏توانند واسطه فیض باشند، ولی نمی‏توانند هدایت و رهبری مستقیم جامعه بشری را بر عهده بگیرند. موجود کامل و جامعی که می‏تواند فیض الهی را معصومانه از خدا دریافت کند و معصومانه به جوامع بشری ابلاغ کند و خود نیز معصومانه به آن عمل کند، انسان کامل، مانند پیامبر و امام است. از این رو خدای سبحان در قرآن کریم بر نبوت و امامت که جامع آن دو «ولایت» است تکیه کرد و آن را مورد امتنان قرار داد، در حالی که درباره آفرینش آسمانها و زمین و بهشت و قیامت به منت یاد نکرد؛ زیرا آسمانها و زمین گر چه بزرگ است، لیکن در برابر نعمت سنگین و توانفرسای7 رسالت و امامت کوچک است.

درباره رسالت و امامت نیز در قرآن کریم تنها درباره جریان غدیر خم و ولایت امیر مؤمنان، علیه‏السلام، تعبیر منحصر به فرد «اتمام نعمت» آمده است:

الیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی.8 سخن از «انعمت علیکم» نیست، بلکه خداوند می‏فرماید:

أتممت علیکم نعمتی.

نعمتم را بر شما تمام کردم.

یعنی همانطور که نبوت و رسالت پیامبر اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، کاملترین نبوت و رسالت است و پس از آن نبوتی نیست، ولایت و امامت علی و اولاد علی، علیهم‏السلام، نیز کاملترین ولایت و امامت است و پس از آن امامتی نیست.

از منظر قرآن کریم در غدیرخم که عید بزرگ ولایت است، نعمتهای معنوی الهی به برترین حد و بالاترین نصاب خود رسید و چون نعمتی برتر از ولایت علی و اولاد علی، علیه‏السلام، نیست، عید غدیر برترین اعیاد امت اسلامی است و اعتقاد به ولایت تکوینی و تشریعی امامان معصوم، علیه‏السلام، و باور داشتن وساطت و شفاعت و وسیله بودن آنان از مهمترین برکاتی است که نصیب امت اسلامی شده است.

امامت، تداوم رسالت

خدای سبحان امامت را ادامه رسالت وهمتای آن می‏داند. از این رو در حادثه جهانی غدیر خم به پیامبر اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، فرمود: اگر نصب علی بن ابی طالب علی، علیه‏السلام، رابه دست خود انجام ندهی و ولایت را تببین نکنی اصلا به رسالت الهی عمل نکرده‏ای؛ یعنی رسالت منهای امامت معادل رسالت منهای رسالت است؛ زیرا آنچه اساس رسالت را حفظ می‏کند همان امامت است.

بهترین معرّف برای عظمت روز غدیر و حادثه جهانی این روز، قرآن و عترت است. چه حادثه‏ای در روز هجدهم ماه ذی حجه در سرزمین غدیر رخ داد که این روز را برای ابد عید کرد؟ خدای سبحان در سوره مائده به رسول اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، می‏فرماید:

یا أیّها الرسول بلّغ ما أُنزل الیک من ربّک و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته و اللّه یعصمک من النّاس.

گرچه پیامبر دارای مقام نبوت نیز هست، لیکن در این پیام آسمانی رسالت او مطرح است. از این رو با خطاب «یا أیّها النبی» آغاز نشد. گزینش عنوان «رسالت» از یک سو، مجهول آوردن فعل «أُنزل» که نشانه اهمیت مطلب است از سوی دیگر ونیز انتخاب عنوان «ربّک» که نشانه آن است که تو عبد آن ربّی و او مولای تو است و تو باید از او اطاعت کنی، از سوی سوم، نشانه اهمیت آن مطلب است.

دو عنوان رسالت و ربوبیت که در این آیه آمده نشانه آن است که از منظر قرآن کریم در غدیرخم که عید بزرگ ولایت است، نعمتهای معنوی الهی به برترین حد و بالاترین نصاب خود رسید و چون نعمتی برتر از ولایت علی و اولاد علی، علیه‏السلام، نیست، عید غدیر برترین اعیاد امت اسلامی است.

رسالت پیامبر و ربوبیت خدا هر دو در آفرینش رویداد جهانی غدیر خم نقش دارد، یعنی خدایی که پروردگار بشر است، باید آنها را بپروراند و پرورش بشر بدون شریعت و مجری شریعت میسور نیست و تو رساننده این پیامی از این جهت که رسولی و با مردم رابطه داری در اینجا موظفی، نه از آن جهت که نبی هستی.9 از این رو در آیه کریمه هم «رسالت رسول »مطرح شد و هم «ربوبیت خدا». رسالت رسول اقتضا دارد که وی پیام خدا را بدرستی دریافت و ابلاغ کند واگر این پیام را به جوامع انسانی ابلاغ نکرد گویا هیچ کاری نکرده است. از این رو به پیامبر، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، فرمود: اگر آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده به مردم ابلاغ کنی رسالت خدا را ابلاغ نکرده‏ای:

و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته.

اگر در این آیه می‏فرمود: «إن لم تفعل فما بلّغته»، بدین معنا بود که اگر آنچه را نازل کرده‏ام تبلیغ نکردی، همان را تبلیغ نکردی و این همان اتحاد مقدم و تالی و موضوع و محمول است که در قضایا غیر علمی و بی فایده است. هر دستوری که خدا به پیامبر می‏دهد اگر پیامبر به آن عمل نکند، آن دستور را عمل نکرده است. ثانیا نفرمود:«إن لم تفعل فما بلّغت رسالتک»، یعنی اگر آن پیام الهی را نرساندی رسالت خود را در خصوص آن امر ایفا نکرده‏ای؛ زیرا این جمله نیز گرچه قبح اتحاد مقدم و تالی را ندارد، لیکن قضیه شرطیه سودمندی نیست. این جمله نورانی بدین معناست که، تو رسول خدایی و رسالتت به پایان خود نزدیک می‏شود؛ اکنون اگر امامت و خلافت امیر مؤمنان، علی، علیه‏السلام، را ابلاغ نکنی اصلاً آن رسالت الهی را ابلاغ نکرده‏ای و دیگر در صف مرسلان نخواهی بود:

و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته.

رسالت ربّ در این جمله چون مطلق است و هیچ قیدی ندارد، بدین معناست که در صورت عدم تبیین امامت و نصب امام دیگر سمت رسالت نخواهی داشت و اصلاً به وظیفه و رسالت الهی خود عمل نکرده‏ای؛ زیرا امام و امامت تضمین کننده اصل دین است.

حاصل این که، مراد این نیست که اگر رسالت نصب جانشین را نادیده گرفتی، خصوص این رسالت را نرسانده‏ای، بلکه مراد این است که اگر رسالت ولایت و خلافت علی، علیه‏السلام، را ابلاغ نکردی، رسالتت را هرگز ایفا نکرده‏ای .

وعده صیانت الهی

در ذیل همین آیه فرمود:

و اللّه یعصمک من الناس.

خدا تو را از آسیب مردم حفظ می‏کند.

این که خدای سبحان فرمود خدا تو را از آسیب مردم مصون نگاه می‏دارد، مراد چه آسیبی است؟ اولاً، روزی که نبی گرامی تنها بود و دشمنان مسلح بودند نترسید و خدای سبحان به وی فرمود:

فقاتل فی سبیل اللّه لا تکلّف الاّ نفسک و حرّض المؤمنین عسی اللّه أن یکفّ بأس الّذین کفروا و اللّه أشدّ بأسا و أشدّ تنکیلاً.10 تو موظفی برای حفظ دین دفاع کنی و [اگر احدی تو را در دفاع و جهاد یاری نکند] تنها تو مکلفی [در صحنه حضور پیدا کنی و مجاهد نستوه باشی]. مؤمنان را نیز به جهاد ترغیب کن، باشد که خداوند آسیب کسانی را که کفر ورزیده‏اند از آنان باز دارد و خداست که قدرتش بیشتر و کیفرش سخت‏تر است.

رسول گرامی در ردیف معدود مبلغان الهی است که از بشر هراسناک نبود تا بر اثر هراس از مردم در تبلیغ حادثه تاریخی غدیر تسامح کند؛ زیرا به شهادت قرآن کریم آن روزی که همه مسلح بودند و رسول گرامی بی‏سلاح بود از هیچ کس هراسی نداشت.

فرار از میدان جنگ که از گناهان کبیره است، از نظر فقهی برای افراد عادی حدی دارد که حد آن در آغاز، مقاومت یک نفر در برابر ده نفر و پس از تخفیف، مقاومت یک رزمنده در برابر دو نفر بود،11 ولی فرار از میدان جنگ برای رسول اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، حرام بود و هیچ حد و مرزی نداشت؛ یعنی هرگز پیغمبر مأذون نبود میدان کارزار را ترک و فرار کند، گرچه همه مردم روی زمین دشمن او باشند و علیه او در مصاف شرکت کنند. هم حکم فقهی رسول اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، این بود که در صحنه جنگ حق فرار نداشت و هم سنت و سیرت قطعی آن حضرت این بود که از احدی هراسناک نبود تا فرار کند و صحنه را ترک کند. پس آن روزی که همه مسلح بودند و انبوه دشمن وی را احاطه کرده بود و او تنها و بی سلاح بود و تنها امیر مؤمنان، علیه‏السلام، یار و یاور وی بود، از احدی نمی‏ترسید.

ثانیا، در حجاز آن روز بویژه در اواخر دوران رسالت، یعنی در حجة‏الوداع همه تسلیم شده بودند و حجاز آرام شده بود. نامه رسمی رسول گرامی به امپراتوری ایران وروم نیز رسیده بود. قهرا پیامبری که اصلاً از کسی نمی‏هراسید و آن روزی که تنها بود نیاز به حافظ نداشت و تنها به قدرت غیبی خدای حفیظ تکیه می‏کرد، امروز که بعد از فتح مکه فرمانده کل قوای حجاز است و نامه رسمی برای امپراتوری ایران و روم می‏نگارد از چه می‏ترسید؟ با تشریح فضای حجاز از یک سو و تحلیل فضای جهان معاصر بعد از فتح مکه از سویی دیگر، روشن شده است که پیغمبر از احدی در جنگ نظامی هراسی نداشت.

این که در بخش پایانی آیه فرمود خدا تو را از مردم حفظ می‏کند، معلوم می‏شود نگرانی پیامبر از خطر نظامی نبود؛ به همان دو شاهدی که یاد شد. عمده خطر سیاسی و جوسازی مردم حجاز بود که مبادا بر اثر ضعف فرهنگی دچار شبهه شوند و بگویند: رسول گرامی داعیه رسالت در سرپروراند تا مردم را محکوم خاندان خود کرده، پسر عمو و داماد خود را جانشین خویش کند و امارت بر مردم را میراث و موروث خاندان خود گرداند. این ترس همواره هست و ترس نظامی نیست تا کسی بگوید من خوف ندارم و خون شهید مؤثّر است. اگر مردم جاهل و عوام بودند و قدرت تحلیل نداشتند، رهبر الهی نیز کاری از پیش نمی‏برد.

نگرانی موسی از جهل مردم

بدترین مشکل برای رهبران الهی ضعف فرهنگی مردم است؛ موسای کلیم که از پیامبران بزرگ اولوالعزم بود، کسی است که بین دریا و شمشیر نمی‏ترسید؛ وقتی ذات اقدس خداوند به او دستور داد به سوی دریا حرکت کن ،بنی اسرائیل معترضانه به او گفتند: ای موسی! دریا در پیش روی و شمشیر فراعنه در پشت سر ماست و ما را بین دو مرگ میخکوب کرده‏ای.

موسی، علیه‏السلام، گفت:

کلاّ إنّ معی ربّی سیهدین.12 چنین نیست؛ زیرا پروردگارم با من است و بزودی مرا راهنمایی خواهد کرد.

با حرف ردع «کلاّ» آنان را خاموش کرد و فرمود امواج دریا و شمشیر فراعنه در اختیار خداست. ادامه در صفحه 83 ک Á ادامه از صفحه 9 اگر خدا بگوید بازگرد، باز می‏گردم و پیروز می‏شوم و اگر بگوید به دریا برو به دریا می‏روم.

گاهی فرمانده در میدان نبرد به سربازان خود دستور پایداری می‏دهد و شهادت در راه خدا را فضیلت معرفی می‏کند، ولی گاهی تشر می‏زند و می‏گوید: «کلاّ» یعنی ما در امانیم.

وقتی پیروان موسای کلیم گفتند بین دو مرگ گرفتار شدیم، کلیم خدا نفرمود صبر کنید. خدا صابران را دوست دارد و اگر شهید شدیم اجرمان با خداست. می‏گوید ما بین دو مرگ نجات پیدا کرده و پیروزیم. خدا فرمود:

أضرب بعصاک البحر.13 با عصای خود به دریا بزن.

موسی، علیه‏السلام، عصای خود را به دریا زد و دریا بستر خاکی شد و آنها گذشتند، ولی چون فرعون و فرعونیان آمدند در کام امواج خروشان غرق شدند:

فغشیهم من الْیمّ ما غشیهم.14 موسای کلیم که بین دو مرگ به یاد خدا بود و امنیت خود را از خدا دریافت کرده بود، احساس ترس نکرد، اما وقتی ساحران فرعون چوبها و طنابها را در میدان مبارزه انداختند:

سحروا أعین النّاس و استرهبوهم.15 مردم که تماشاچی میدان مسابقه بودند دیدند مارهای فراوانی در این میدان در جنب و جوش است، موسایی که عصا را اژدها می‏کند و خود اژدها افکن است، دراین صحنه ترسید:

فأوجس فی نفسه خیفةً موسی.16 امیرالمومنین، علیه‏السلام، در تحلیل ترس حضرت موسی می‏فرماید: موسای کلیم بر خود نترسید، ترس وی از این بود که جاهلان پیروز شوند و مردم را به گمراهی بکشانند. ترس موسای کلیم از این بود که ساحران با عصاها و طنابها میدان مسابقه را میدان مار کردند. او اگر عصا را بیندازد و آن هم یک مار بشود و مردم نتوانند بین سحر ساحران و اعجاز او فرق بگذارند. چه کند؟ لم یوجِس موسی، علیه‏السلام، خیفة علی نفسه، بل أشفق من غلبة الجهّال و دول الضلال.17 آن که نتواند بین سحر و معجزه فرق بگذارد با او چه می‏توان کرد؟ آن صحنه جای این نبود که کسی از سر نصیحت بگوید: «سحر با معجزه پهلو نزند، دل خوش دار»؛ زیرا بر اثر ضعف فکری مردم سحر با معجزه پهلو می‏زد و موسای کلیم از ضعف فکری مردم می‏ترسید.

هراس رسول گرامی نیز از این بود که مردم نتوانند تشخیص بدهند که ولایت علی بن ابی طالب، علیه‏السلام، در رخداد غدیر، حکم خدا و نصب الهی است. شخصیت علی، علیه‏السلام، همانند ندارد و هرگز سخن از امارات و سلطنت نیست.

خدای سبحان که فرمود: «و الله یعصمک من الناس»، یعنی کاری می‏کنم که طرز فکر مردم دگرگون شود و مردم کار تو را توطئه نپندارند و تو را متهم نکنند، چنانکه موسای کلیم بشارت داد:

لا تخف انّک أنت الأعلی و ألق ما فی یمینک تلقف ما صنعوا إنّما صنعوا کید ساحر و لا یفلح السّاحر حیث أتی.18 مترس که تو خود برتر و پیروزی و آنچه در دست داری بینداز تا هر چه را ساخته‏اند ببلعد. در حقیقت آنچه سرهم بندی کرده‏اند، افسون افسونگران است و افسونگر هر جا برود رستگار نمی‏شود.

مردم خواهند دید که در صحنه مسابقه اژدهایی حرکت می‏کند و دیگر چیزی جز چوبهای خشک و طنابهای بی روح و سرد نیست؛ مردم دیگر طناب و چوب می‏بینند، نه مار. خاصیت کار تو این است که کید و صنع ساحران را می‏بلعد، نه چوب و عصا و طناب را. خدای سبحان با چنین اهمیتی حادثه غدیر را برای رسول گرامی تحلیل و تبیین کرد.

روز نومیدی کافران

پیامبر، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، روز غدیر از مردم پرسید: آیا به رسالت الهی خود عمل کردم و آیا نسبت به شما اولی، و والی هستم؟ حاضران گفتند: آری .آنگاه فرمود:

من کنت مولاه فعلیُّ مولاه.

هر کس که من والی و سرپرست اویم علی [علیه‏السلام] والی اوست.

در این زمینه آیه سوم سوره مبارکه مائده نازل شد و اعلام داشت که:

موجود کامل و جامعی که می‏تواند فیض الهی را معصومانه از خدا دریافت کند و معصومانه به جوامع بشری ابلاغ کند و خود نیز معصومانه به آن عمل کند، انسان کامل، مانند پیامبر و امام است.

الیوم یئس الّذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم و اخشون الیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الإسلام دینا.19 امروز کافران از [کارشکنی در [دین شما نومید شدند؛ پس از ایشان مترسید و از من بترسید. امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را برای شما برگزیدم.

در این آیه دو بار واژه «ألیوم» آمده است. در قران کریم اغلب، کلمه «یوم» و «یومئذ» درباره معاد است و در این آیه واژه «یوم» درباره ظهور ولایت و امامت به کار رفته است.

قرآن تبیین مطالب مهم رابا «الاّ» یا «ألیوم» آغاز می‏کند. در بسیاری از آیات که درباره احکام نازل شده خدا نفرمود«الیوم» اما در این گونه موارد«الیوم» یعنی امروز خبر مهمی رسیده و آن ولایت است که دوستان بر اثر تولی اولیای حق به کمال و تمام رسیده و شادمانند و دشمنان که طمعشان قطع شده ناامیدند.

دشمنان پیامبر اکرم،صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، می‏گفتند:

... نتربّص به ریب المنون.20 ما مرگ پیامبر را انتظار می‏کشیم و با مرگ او، بساطش برچیده می‏شود؛ چون با کتاب و قانون می‏شود مبارزه کرد، ولی با رهبر محیی و مجری قانون نمی‏شود مبارزه کرد.

در غدیر غم حادثه‏ای اتفاق افتاد که کافران ناامید شدند؛ چنانکه بر اساس سوره مبارکه کوثر، خدا به پیغمبر چیزی داد که دشمن ناامید شد. پیام سوره کوثر این است که خدا به پیغمبر کوثری داده که مایه بقاء و دوام نبوتش خواهد بود. از این رو به آن حضرت می‏فرماید:

إنّ شانئک هو الأبتر.21 [تو ابتر، یعنی بی نتیجه و عقیم نیستی]، بلکه دشمن تو عقیم و کارش نافرجام است.

کسی که کارش بی هدف است و به مقصد نمی‏رسد؛ ابتر است.

بارزترین مصداق کوثر وجود مبارک فاطمه، علیهاالسلام، است. پس روزی که فاطمه چشم به جهان می‏گشاید و روزی که علی، علیه‏السلام، در غدیر خم به خلافت منصوب می‏شود، دوام و بقای دین تضمین می‏گردد و دشمن در آن روز ابتر و ناامید است.

«ألیوم» در این آیه که همان «یوم الله» و روز ظهور فیض الهی است؛ یعنی روزی که فیض ویژه الهی تجلی کرده است:

ألیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الإسلام دینا.

روزی که دینِ ناقص، کامل و نعمتِ ناتمام، تمام و اسلامِ خداپسند به مردم معرفی شده است.

در صدر سومین آیه سوره مائده چند حکم فقهی مانند حرمت مردار، خون و گوشت خوک بیان شده است:

حرمت علیکم المیتة و الدّم و لحم الخنزیر.

این احکام فقهی در سوره‏های نحل انعام و بقره نیز بود. در سوره نحل که در مکه نازل شده، می‏فرماید:

إنّما حرّم علیکم المیتة و الدّم و لحم الخنزیر و ما أُهل لغیر اللّه به...22 خدا مردان و خون و گوشت خوک و آنچه را که نام غیر خدا بر آن برده شده حرام گردانیده است.

در سوره انعام نیز که از سوره‏های مکی است می‏فرماید:

قل لا أجد فیما أوحی إلیّ محرّما علی طاعم یطعمه إلاّ أن یکون میتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزیر فإنّه رجس أو فسقا أهلّ لغیر اللّه به...23 بگو در آنچه بر من وحی شده؛ بر خورنده‏ای که آن را می‏خورد هیچ حرامی نمی‏یابم، مگر آن که مردار یا خون ریخته یا گوشت خود باشد که اینها هم پلید است، یا قربانی که از روی نافرمانی به هنگام ذبح نام غیر خدا بر آن برده شده باشد.

در سوره بقره نیز که در سال اول هجرت رسول اکرم، صلّی‏اللّه‏علیه‏وآله، به مدینه بر آن حضرت نازل شد، آمده است:

إنّما حرّم علیکم المیتة و الدّم و لحم الخنزیر و ما أُهل لغیر اللّه به...24 خداوند تنها مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را که هنگام سر بریدن نام غیر خدا بر آن برده شده، بر شما حرام گردانیده است.

آیا با چند حکم فقهی مانند حرمت مردار و خون و گوشت خوک که در مکه و مدینه مکرر گفته شده دین کامل شد؟! یقینا چنین نیست. چند حکم فقهی که کافران آنها را اسطوره می‏پنداشتند و می‏گفتند:

و إذا تتلی علیهم ایاتنا قالوا قد سمعنا لو نشاء لقلنا مثل هذا إن هذا إلاّ أساطیر الأولین.25 بخوبی شنیدیم، اگر می‏خواستیم قطعا ما نیز همانند این را می‏گفتیم این جزء افسانه‏های پیشینیان نیست.

چگونه عامل نومیدی کافران می‏شود؟ نوشتن و نشر دادن رساله عملیه کامل دشمن را ناامید نمی‏کند تا چه رسد به چند حکم فقهی محدود.

از سوی دیگر پیش از این جمله «ألیوم أکملت» فرمود:

امروز کافران [که توطئه براندازی نظام دینی را داشتند] ناامید شدند.

مراد قرآن از کفار، تنها کافران حجاز نیست؛ زیرا آنان پس از فتح مکه سپر انداختند و فوج فوج به دین خدا درآمدند:

إذا جاء نصراللّه و الفتح و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللّه أفواجا.26 آنان یا مسلمان شدند یا تسلیم و از براندازی نظام دین نومید شدند. این که فرمود: «ألیوم یئس الّذین کفروا» مراد، کافران روم و ایران و حجاز است. آیا چند حکم فقهی که چندین بار قبلا هم نازل شده مایه ناامیدی کافران است؟ معلوم می‏شود خبر جدیدی در یوم‏اللّه غدیر ظهور کرده و پایگاه مستحکمی برای امّت و آیین ایجاد شده است.

در روز غدیر، معلم و مفسر قرآن، مدافع دین ،معلم و مزکّی مردم و حافظ نظام اسلامی و بیت المال و مرزهای کشور و بالاخره صاحب دین منصوب شد. پس تنها سخن از «سوادٌ علی بیاض» و احکامی نوشته شده بر چهره پوست و کاغذ و چوب نیست تا بتوان آن را به بازی گرفت.

در روز غدیر والی، امام و خلیفه آمد و کافر بدخواهی که در کمین نشسته بود تا دین و نظام دینی را از ریشه براندازد، ناامید شد؛ زیرا فهمید که دین، صاحب، متولی، مجری و مبین دارد. بعد فرمود: «فلا تخشوهم» دیگر از کافران نترسید؛ زیرا رهبر و والی دارید و از دشمن ناامید هراسی نیست.

بنابراین، امامت و ولایت و رهبری مایه امید مسلمانان و موجب ناامیدی کافران است. در این جا سخن از مذهب و فرقه خاص نیست. بلکه سخن از اصل اسلام است، اگر امامت و ولایت حفظ شود دین زنده می‏ماند.

1. سوره نحل (16)، آیه 53.

2. همان، آیه 18.

3. سوره مائده (5)، آیه 110.

4. سوره بقره (2)، آیه 47.

5. سوره آل عمران (3)، آیه 164.

6. سوره قصص (28)، آیه 5؛ چون نبوت به خاتمیت می‏انجامد، در آیه اول از آن با فعل ماضی «مَنّ» یاد کرد، ولی درباره امامت که تا قیامت ادامه دارد در آیه دوم با فعل مضارع «یِمنّ» که نشان استمرار است، یاد می‏کند.

7. تحمل و هضم نبوت و امامت برای نوع انسانها میسر نیست. پیامبرشناسی و امام‏شناسی و دریافت درست پیام این برگزیدگان الهی و عمل کردن به آن بسیار دشوار است.

8. سوره مائده (5)، آیه 3.

9. «نبیّ» یعنی انسانی که گزارش را از ذات اقدس خداوند دریافت می‏کند و «رسول» یعنی کسی که باید پیام الهی را به جوامع بشری برساند. چهره ارتباط انسان کامل با خدا «نبوت» وچهره ارتباط وی با جوامع بشری «رسالت» است.

10. سوره نساء (4)، آیه 84.

11. سوره انفال (8)، آیات 65-66.

12. سوره شعراء (26)، آیه 62.

13. همان، آیه 63.

14. سوره طه (20)، آیه 78.

15. سوره اعراف (7)، آیه 116.

16. سوره طه (20)، آیه 67.

17. نهج البلاغه، خطبه 4.

18. سوره طه (20)، آیات 68-69.

19. سوره مائده (5)، آیه 3.

20. سوره طور (52)، آیه 30.

21. سوره کوثر (108)، آیه 3.

22. سوره نحل (16)، آیه 115.

23.سوره انعام (6)، آیه 145.

24. سوره بقره (2)، آیه 173.

25. سوره انفال (8)، آیه 131.

26. سوره نصر (110)، آیات 1-2.